Geçen ay polikliniğe gelen bir hastam, elinde MR raporuyla oturdu karşıma. “Hocam, raporda meningiom yazıyor… Bu çok mu kötü?” diye sordu. Tamamen tesadüfen saptanmıştı ve boyutu oldukça küçüktü. Bir hafta sonra ise sol temporal lob yerleşimli, boyutu hiç artmamış ama epilepsisi olan başka bir hasta konsulte edildi. Aynı günün öğleden sonrası ise başka bir hastada, yıllardır fark edilmeyen ama artık beyne ciddi baskı yapan büyük bir meningiomla karşılaştım.
Aynı tanı, tamamen farklı hikâyeler. İşte meningiomun en çarpıcı yanı da bu; her hastada farklı bir yolculuk yaşatması.
Meningiom Nedir?
Meningiomlar, beyni ve omuriliği saran meninks adı verilen zarlardan gelişen tümörlerdir. Beyin dokusunun içinden değil, onu örten zar tabakasından çıktıkları için teknik olarak “beyin çevresi tümörü” olarak tanımlanırlar.
Çoğu iyi huyludur, yavaş büyür ve metastaz yapmaz. Kadınlarda daha sık görülür ve genellikle orta–ileri yaşlarda karşımıza çıkar.
Meningiom Belirtileri Nelerdir?
Meningiomların önemli bir kısmı hiçbir belirti vermez. Başka bir nedenle çekilen MR’da tesadüfen fark edilir.
Belirti verenlerde ise tablo tümörün yerine göre değişir:
- Sabahları artan baş ağrısı
- Görme bozukluğu
- Kol veya bacakta güçsüzlük
- Konuşma bozukluğu
- Sara nöbeti
- Kişilik değişiklikleri
- Denge bozukluğu
Aynı tanı, iki farklı hastada tamamen farklı bir klinik tabloya yol açabilir.
Meningiom Nasıl Teşhis Edilir?
Tanıda temel yöntem kontrastlı beyin MR’ıdır. Meningiomlar MR’da çoğu zaman karakteristik bir görünüm sergiler. Muayene bulguları ve görüntüleme birlikte değerlendirilir.
Takip mi, Ameliyat mı? Karar Nasıl Verilir?
Bu karar tek bir kritere bakılarak verilmez. Tümörün boyutu, büyüyüp büyümediği, yerleşimi ve hastanın yaşı birlikte değerlendirilir. Yukarıda bahsettiğim gibi türlü türlü klinik görünümleri olabilir. Aşağıda bunlardan önemli gördüğüm bazılarına yer verdim.
Belirti vermeyen küçük meningiomlar
Bu grupta çoğu zaman takip yeterlidir. Yıllık veya iki yıllık MR kontrolleriyle büyüme olup olmadığı izlenir.
Küçük ama büyüme eğilimi gösteren meningiomlar
Özellikle genç hastalarda bu durum önemlidir. Gamma Knife gibi radyocerrahi seçenekleri düşünülebilir; ancak bu yöntem tümörü yok etmez, büyümesini durdurmayı hedefler. Genç bir hastanın onlarca yıl MR takibi gerekeceği için, lokalizasyon uygunsa ameliyat daha kalıcı bir çözüm olabilir. Ben yerleşim yeri itibariyle düşük riskli bir ameliyat öngörüyor isem, açıkçası cerrahi ile çıkarmayı mantıklı buluyorum ve hastalarıma da ameliyat öneriyorum.
Büyük ve belirti veren meningiomlar
Tümör büyükse, ödem varsa veya beyin dokusuna bası yapıyorsa ameliyat zaten kaçınılmazdır.
Yaşlı hastalarda büyük meningiomlar
Burada en sık gördüğüm hata beklemektir. Hastanın yaşı, klinik durumunun bir miktar düşkün olması nedeniyle ameliyattan uzak davranılabiliyor. Bu durum da hastanın daha da kötüleşmesine neden oluyor. Hasta kötüleştikçe ameliyattan daha da uzaklaşılıyor. Oysa erken dönemde yapılan cerrahi, dramatik bir düzelme sağlayabilir. Bence burada yaş tek başına engel değildir. Eğer boyutu yeterince büyük, bası oluşturan, özellikle de beyinde ödeme neden olan bir meningiom varsa cerrahiden kaçmamak gerekir.
Meningiom Ameliyatı Nasıl Yapılır?
Amaç, tümörü güvenli şekilde ve çevre dokulara zarar vermeden çıkarmaktır. Günümüzde mikroskop kullanımı, nöronavigasyon sistemleri gibi teknolojiler sayesinde tümörler çok büyük hassasiyetle çıkarılmaktadır.
Tam çıkarım sağlandığında nüks oranı düşüktür. Kafatası tabanı gibi bazı bölgelerde tümörün tamamı çıkarılamayabilir; kalan dokuya radyocerrahi uygulanabilir.
Radyocerrahi (Gamma Knife / CyberKnife)
Ameliyatsız bir yöntemdir ve özellikle ulaşılması zor bölgelerde etkili olabilir. Ancak özellikle meningiomlar düşünüldüğünde biliyoruz ki tümörü yok etmez ya da küçültmez; büyümesini durdurmayı hedefler. Bu nedenle uzun vadeli takip gerektirir. Özellikle genç hastalarda bu önemli bir dezavantajdır. Yıllar boyunca sürekli MR çektirmek, tümör büyüdü mü endişesi taşımak da ciddi bir yüktür. Gamma Knife veya Cyber Knife gibi tedavileri her sorunu çözen, ameliyatı gereksiz kılan mucize bir çözüm olarak görmemek gerekir. Unutmamak gerekir ki, kötü bir ameliyat olacaksa Gamma Knife iyi bir seçenektir, ancak iyi bir ameliyat olacaksa Gamma Knife kötü bir seçenektir.
Prognoz ve Uzun Vadeli İzlem
İyi huylu meningiomların büyük çoğunluğu cerrahiyle tamamen tedavi edilebilir. Takip edilen hastalarda düzenli MR ile büyüme olup olmadığı izlenir.
Meningiom, çoğu zaman yönetilebilir ve iyi seyirli bir tümördür. Ancak her hastanın hikâyesi farklıdır; bu yüzden tedavi planı da kişiye özel olmalıdır. Eğer MR raporunuzda “meningiom” ifadesi geçtiyse veya belirtileriniz konusunda kafanız karışıksa, doğru değerlendirmeyi birlikte yapabiliriz.
Sorularınız olduğunda ya da muayene için randevu almak istediğinizde bana ulaşabilirsiniz:
📞 +90 216 542 6666
💬 WhatsApp: +90 531 460 7738
📍 Memorial Göztepe Hastanesi, Ataşehir / İstanbul
