Beyin baloncukları, tıbbi adıyla beyin anevrizmaları, beyin damarlarının zayıflayan duvarlarında oluşan baloncuk benzeri genişlemelerdir. Bu baloncuklar zamanla büyüyebilir ve yırtıldıklarında subaraknoid kanama adı verilen ciddi, hatta hayatı tehdit edici beyin kanamalarına neden olabilir. Beyin anevrizması, genellikle belirti vermeden ilerler ve çoğu zaman rutin incelemeler sırasında tesadüfen fark edilir.
Beyin Baloncuğu (Anevrizması) Nedir?
Beyin baloncuğu (anevrizması), beyne kan taşıyan damarların duvarlarındaki zayıf noktalarda meydana gelen yapısal bozulmadır. Bu zayıf nokta, zamanla damar basıncı nedeniyle dışa doğru genişler ve “baloncuk” şeklini alır.
Anevrizmalar genellikle beyin tabanındaki arterlerde (Willis poligonu) oluşur. Çoğu küçük ve sessiz kalır; ancak bazıları büyüyerek çevre dokulara baskı yapabilir veya yırtılarak beyin içine kanama oluşturabilir.
Beyin Baloncuklarının Nedenleri
Beyin anevrizmalarının oluşumunda genetik, yapısal ve çevresel faktörler rol oynayabilir. En sık karşılaşılan nedenler şunlardır:
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Sigara kullanımı
- Ailede anevrizma öyküsü
- Travmalar veya damar iltihapları
- Bağ dokusu hastalıkları
- İleri yaş
Kadınlarda erkeklere göre biraz daha sık görüldüğü bilinmektedir.
Beyin Anevrizması Belirtileri
Çoğu beyin baloncuğu, patlayana kadar belirti vermez. Ancak büyüyen anevrizmalar çevredeki sinirlere baskı yaparak bazı belirtilere yol açabilir. Bunlar arasında:
- Göz arkasında ağrı veya görme bozukluğu
- Göz kapağında düşüklük
- Yüzde uyuşma veya kas güçsüzlüğü
- Denge bozukluğu
- Baş ağrısında artış
Patlamış anevrizma durumunda ise belirtiler genellikle anidir ve hayatı tehdit edebilir:
- Ani ve çok şiddetli baş ağrısı (“Hayatımın en kötü baş ağrısı” olarak tanımlanabilir)
- Bulantı, kusma
- Bilinç bulanıklığı
- Boyun tutulması
- Görme kaybı veya çift görme
- Nöbet geçirme
Bu durumda acil tıbbi müdahale gereklidir.
Beyin Anevrizması Tanısı Nasıl Konur?
Anevrizma tanısında görüntüleme yöntemleri temel rol oynar. Beyin damar yapısının değerlendirilmesinde ana yöntem beyin anjiografisidir (DSA, digital subtraksiyon anjiografisi). Bu yöntemle beyin damarları detaylı olarak incelenir. Beyin anjiografisi ile 1-2 mm boyutlarına kadar çok küçük anevrizmalar dahi tespit edilebilmektedir. Bu yöntem, anevrizmanın yerini, büyüklüğünü ve yapısını belirlemede en doğru sonuçları verir. Ayrıca 3 boyutlu (3D) görüntülerin oluşturulabilmesi, cerrahi tedavi planlanmasında da büyük önem taşır.
Manyetik rezonans (MR) görüntülemeleri asıl olarak anevrizma tanısı için kullanılmasa da belli boyutun üzerindeki anevrizmaları gösterebilmektedir. Oldukça yaygın, erişilebilir ve sık kullanılan bir tetkik olması nedeniyle, tesadüfen saptanan anevrizmaların pek çoğunda tanı MR tetkiki ile konulmaktadır.
Anevrizma kanaması olması durumunda ise en uygun tetkik Bilgisayarlı tomografi (BT) olmaktadır. Subaraknoid kanamanın tespit edilmesinde en etkin hızlı ve güvenilir yöntem olarak ön plana çıkar. Son dönemde yaygınlaşan BT ile anjiografi yöntemi de giderek yaygınlaşmıştır. Bu yöntemle hem kanama tespit edilebilir, hem de anevrizmanın tespiti ve değerlendirilmesi mümkün olur.
Beyin Baloncuklarının Tedavisi
Tedavi, anevrizmanın boyutu, yeri, tipi ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.
Yırtılmamış (sağlam) anevrizmalarda, doktor kontrolünde takip veya koruyucu cerrahi seçenekler gündeme gelebilir.
Yırtılmış anevrizmalarda ise acil cerrahi tedavi uygulanır. En yaygın iki yöntem:
- Klipleme: Anevrizmanın boynuna küçük bir metal klip yerleştirilerek damar balonunun içine kan akışı kesilir.
- Endovasküler koil (embolizasyon): Damar içine yerleştirilen ince tellerle baloncuk içi doldurulur ve kan akışı engellenir.
Her iki yöntem de çok hassas ve yüksek teknoloji gerektiren işlemlerdir. Günümüzde hangi tedavinin seçileceği en önemli karar aşamasıdır. Bu karar için multidisipliner yaklaşım çok önemlidir. Beyin cerrahı, endovasküler cerrah ve girişimsel radyolog gibi farklı branşların ortak değerlendirmesi en uygun tedavinin seçilmesini sağlar.
Beyin Baloncuğu için Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Ani başlayan ve çok şiddetli baş ağrısı, görme bozukluğu veya bilinç bulanıklığı fark edildiğinde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır. Ayrıca, ailesinde beyin anevrizması öyküsü bulunan kişilerin düzenli kontroller yaptırması önerilir.
